Zaznacz stronę

Staroobrzędowcy. Historia, wiara, tradycja

Staroobrzędowcy. Historia, wiara, tradycja, to historyczny esej Krzysztofa Snarskiego, wybitnego znawcy tematu, o wędrówce ze Wschodu, z Rosji i pojawieniu się na Suwalszczyźnie w II połowie XVIII wieku, wyznawców prawosławia, którzy sprzeciwili się zaproponowanym w 1654 roku przez patriarchę Nikona reformom, przeprowadzanym w Cerkwi do 1657 roku przy bardzo silnej aprobacie ówczesnego cara, Aleksego I.

Staroobrzędowcy, którzy przeciwstawili się carowi i patriarsze moskiewskiemu, stali się w Rosji wrogami publicznymi. Byli bowiem w opozycji zarówno do całej spuścizny duchowej i religijnej prawosławia, jak i do Imperium Rosyjskiego, w którym patriarcha sprawował rząd dusz, a car, będący świętym z nadania, dysponował władzą absolutną i nie mógł dopuścić do fermentu w obrębie własnego państwa. Dlatego też staroobrzędowcy od samego początku zaczęli być szykanowani i prześladowani, ruszyli więc w poszukiwaniu lepszego życia…

Staroobrzędowcy. Historia, wiara, tradycja, to opowieść o ludziach, dla których wiara i przywiązanie do tradycji było tak dużą wartością, że gotowi byli w jej imię porzucić dotychczasowe życie i ruszyć w nieznane. To opowieść o tych, dla których Suwalszczyzna (wówczas część Wielkiego Księstwa Litewskiego, które tworzyło – wspólnie z Rzecząpospolitą Polską – Rzeczpospolitą Obojga Narodów) stała się nowym domem i ojczyzną.

Książka ilustrowana jest współczesnymi fotografiami Piotra Malczewskiego oraz unikalnymi fotografiami Eugeniusza Iwańca z lat 70. XX wieku, dokumentującymi życie staroobrzędowców na Suwalszczyźnie.

O autorze
Krzysztof Snarski – kulturoznawca, etnograf, muzeolog, regionalista, kustosz w Muzeum Okręgowym w Suwałkach. Od 2006 roku kierownik Działu Etnografii. Specjalizuje się w kulturze mniejszości religijnej staroobrzędowców. Autor i współautor licznych ekspozycji muzealnych, a także publikacji zwartych i artykułów naukowych dotyczących tożsamości kulturowej mieszkańców Suwalszczyzny.

FRAGMENTY KSIĄŻKI

„Staroobrzędowcy na Suwalszczyźnie pojawiają się mniej więcej w II połowie XVIII wieku. Najpierw w kilkuosobowych grupach, sondujących teren i możliwości zasiedleńcze, później zaś ściągają rodziny. Zakładają pierwsze wsie – Gausty oraz Czuwaniszki (obecnie Litwa) – i idą na zachód, na Suwalszczyznę, wzdłuż głównych rzek, do granic obecnego Suwalskiego Parku Krajobrazowego i nad jezioro Wigry. Zakładają w XVIII wieku wsie Pogorzelec i Wodziłki, a na przełomie XVIII i XIX wieku kolejne, między innymi: Rosochaty Róg, Budę Ruską oraz Sztabinki.

Fundatorem dwóch pierwszych wsi był Adam Giełażewski, podczaszy sanocki, posesor zastawny, a później właściciel klucza Łosewicze,a kolejnych – Maciej Antoni Eysymont, „zasadźca wsi nowokulturnych”. Chodziło o to, że zadaniem osoby, która dysponowała ogromnymi królewskimi dobrami, było zasiedlenie pustych przestrzeni jak największą liczbą ludzi. Eysymont skorzystał więc na tej „wędrówce ludów” i „zasadził” na tych terenach staroobrzędowców na określonych warunkach: mieli stawiać dobre, koniecznie drewniane chałupy, z dobrych materiałów pozyskanych z okolicznych lasów, frontem do drogi, a przy domach miał być ogródek.
Mając świadomość, że ziemia w tej okolicy jest marnej jakości pozwolił im także – aby mogli jakoś przeżyć – na korzystanie bez większych ograniczeń przez sześć lat z dóbr lasu, po upływie których mieli dopiero zacząć płacić podatek.
Staroobrzędowcy, pracowici, pobożni, oszczędni, zaczęli powoli wzrastać w zamożność i wrastać w tkankę kulturową Suwalszczyzny.”.

„Kim są staroobrzędowcy, po tylu wiekach zamieszkiwania na tych terenach? Sami o sobie mówią, że są Polakami narodowości rosyjskiej, co jest oczywiście sprytną ucieczką od jednoznacznej odpowiedzi. Z jednej strony, podkreślają bardzo wyraźnie swoje rosyjskie korzenie, z drugiej zaś – coraz bardziej roztapiają się w żywiole polskim, a z przodkami, którzy kilka pokoleń temu przybyli tutaj z Rosji wiąże ich bardziej dziedzictwo religijne i duchowe niż przekonanie, że są z krwi i kości Rosjanami. Często mówią, że są „swoi”, „tutejsi”, że są z „tego zakonu”, choć podkreślają także, że ich rodzice, dziadkowie, byli Rosjanami.”

 

 

Opis

„Kontynenty”
Niezależne polskie pismo o podróżowaniu – wyjątkowy magazyn reporterów, pisarzy, fotografów, podróżników. Ukazuje się od 1964 roku (z przerwą w latach 1989-2011), od 2012 roku jako kwartalnik.

„Kontynenty” to reportaże, wywiady, opowieści o odległych krajach, nieznanych obyczajach, tajemniczych misteriach i obrzędach, o odkryciach, przygodach, ludziach. To zdjęcia światowej sławy fotografów. To najwyższy poziom edytorski i najlepsi polscy autorzy, m.in.: Wojciech Jagielski, Paweł Smoleński, Andrzej Stasiuk, Piotr Milewski, Jerzy Bralczyk, Katarzyna Boni, Elżbieta Dzikowska, Marek Kamiński, Monika Witkowska, Robert Robb Maciąg i wielu innych.

„Kontynenty” to premiery, zapowiedzi i omówienia nowości wydawniczych z nurtu literatury podróżniczej. To sprawdzone pomysły na wyjazdy bliskie i dalekie; porady znanych podróżników i blogerów; prezentacje odzieży, sprzętu, wyposażenia wyprawowego i survivalowego.
– To pismo inspiruje, rozbudza wyobraźnię, uczy, jak czerpać przyjemność z poznawania świata – mówi redaktor naczelny Dariusz Fedor.